Świerklaniec - najstarsza knajpa Rybnika ?;)

Historia miasta i jego dzielnic
Awatar u┼╝ytkownika
Kristoff
Szeregowy
Posty: 37
Rejestracja: 12 lut 2015, o 23:17
Lokalizacja: Kamień

Świerklaniec - najstarsza knajpa Rybnika ?;)

Nieprzeczytany post autor: Kristoff »

Znalazłem na Facebooku
https://www.facebook.com/zamek.czuchow/ ... 8f3c_hPwJ4
Bardzo ciekawe - mo┼╝e kto┼Ť co┼Ť doda? Da si─Ö umiejscowi─ç ┼Üwierklaniec w historii od kiedy istnieje - kt├│ry┼Ť z przywilej├│w z XV wieku m├│wi o prawie wyszynku w ┼Üwierkla┼äcu.

Rybnik. Mamy datę wybudowania Hotelu Świerklaniec!
Powszechnie wiadomo, ┼╝e budynek powsta┼é w XIX wieku. Z ustaleniem konkretnej daty by┼éy jednak problemy. Spraw─Ö wyja┼Ťnia og┼éoszenie opublikowane przez w┼éa┼Ťciciela zajazdu-gospody (niem. Gasthof) ÔÇô Bernarda ┼╗elazko w wychodz─ůcej w Gliwicach od 1828 r. gazecie ÔÇ×Oberschlesischer WandererÔÇŁ (czyli G├│rno┼Ťl─ůski W─Ödrowiec). Og┼éoszenie pochodzi z 1 grudnia 1833 r. i jest nast─Öpuj─ůcej tre┼Ťci:
ÔÇ×Polecenie zajazdu-gospody. Poniewa┼╝ ten tutaj na tym miejscu od niepami─Ötnego czasu pod nazw─ů ÔÇ×┼ÜwierklaniecÔÇŁ istniej─ůcy zajazd, obecnie ca┼ékiem od nowa i na spos├│b murowany zbudowany, w celi przyj─Öcia szacownych podr├│┼╝uj─ůcych najwygodniej urz─ůdzony jest, tak wi─Öc nie uchybi─Ö, ten┼╝e zajazd niniejszym ca┼ékiem najpokorniej aby znanym uczyni─ç, w tej spos├│b prosi─ç o ┼╝yczliw─ů przychylno┼Ť─ç i szanowne zainteresowanie Wysokiego Pa┼ästwa i wszystkich szacownych podr├│┼╝uj─ůcych, i aby poleci─ç ┼╝yczone sobie przyj─Öcie w zaje┼║dzie i najszybsze z mo┼╝liwych obs┼éu┼╝enie. Z wyrazami szacunku, miasto powiatowe Rybnik, dnia 1 grudnia 1833 r. Bernard ┼╗elazko, w┼éa┼Ťciciel zajazduÔÇŁ.
ÔÇ×Ganz neu und massiv erbautÔÇŁ oznacza nic innego jak wybudowanie zajazdu-gospody nie z drewna, ale z cegie┼é od nowa. Budowa mog┼éa si─Ö rozpocz─ů─ç ju┼╝ ok. 1830 r. W 1833 r. by┼éa ju┼╝ zako┼äczona.
Kim by┼é Bernard ┼╗elazko? To nale┼╝y jeszcze ustali─ç... Wiadomo, ┼╝e w historii Rybnika zapisa┼é si─Ö bardzo dobrze Antoni ┼╗elazko (ur. 1781, zm. 1861) ÔÇô burmistrz w l. 1809-1837, czyli przez 28 lat. By┼é on m.in. inicjatorem budowy nowego ratusza, kt├│ry uko┼äczono w 1822 r. oraz rozebranej w 1907 r. Kaplicy ┼Üw. Antoniego. To w┼éa┼Ťnie za burmistrza ┼╗elazko Rybnik zosta┼é miastem powiatowym.
Zdj─Öcie u┼╝ytkownika Zamek Czuch├│w.
Za┼é─ůczniki
23794758_1505741449474666_4904532240779195019_n.jpg
┼Üwiat zaczynamy poznawa─ç od swojego domu, wiemy to tylko zapomnieli┼Ťmy o tym.

Awatar u┼╝ytkownika
AFRO
Nadszyszkownik Generalny
Posty: 3702
Rejestracja: 3 sty 2007, o 22:49
Lokalizacja: Rybnik

Re: Świerklaniec - najstarsza knajpa Rybnika ?;)

Nieprzeczytany post autor: AFRO »

Widzia┼éem, jestem ciekaw co w nowej monografii o nim pisz─ů.
Co do samego ┼Üwierkla┼äca wg mapy z 1810 jest on w innym miejscu ni┼╝ wsp├│┼écze┼Ťnie.
http://zapomniany.rybnik.pl/rybnik-dawn ... h-czesc-1/
Jestem te┼╝ ciekaw czy nazwa ma co┼Ť wsp├│lnego ze ┼Üwierklanami :)

Awatar u┼╝ytkownika
Kristoff
Szeregowy
Posty: 37
Rejestracja: 12 lut 2015, o 23:17
Lokalizacja: Kamień

Re: Świerklaniec - najstarsza knajpa Rybnika ?;)

Nieprzeczytany post autor: Kristoff »

Poszuka┼éem u Idzikowskiego. Z jego opisu wynika, ┼╝e nowy ┼Üwierklaniec by┼é budowany na nowej lokalizacji. Tradycyjnie karczma funkcjonowa┼éa pod t─ů nazw─ů w tej okolicy od XV w - Franz nawet wyja┼Ťnia nazw─Ö - Afro nie od ┼Üwierklan pochodzi a od ta┼äczenia;).
Jest te┼╝ wcze┼Ťniej wyw├│d, jakoby karczma funkcjonowa┼éa nad stawem ju┼╝ w X w. - ale tutaj to chyba Franz puszcza wodze fantazji, chocia┼╝ przytacza ciekawe argumenty.
Link do Kroniki Rybnickiej https://www.sbc.org.pl/dlibra/publicati ... 05/content

ÔÇ×ÔÇŽW ten sam spos├│b udzielono prawdopodobnie tak┼╝e ┼Üwierkla┼äcowi, pewnej karczmie w mie┼Ťcie, prawo urz─ůdzania zabaw tanecznych z muzyk─ů. Nazw─Ö tej prastarej karczmy chciano wyprowadzi─ç od wyrazu ÔÇ×┼ŤwierkÔÇť , mianowicie z starego zwyczaju, zatykania ga┼é─ůzek ┼Ťwierku nad wej┼Ťciem do karczmy jako znak rzemios┼éa. Gdyby to by┼éo jednak prawd─ů, wszystkie karczmy musia┼éyby si─Ö tak nazywa─ç, poniewa┼╝ jednak tak nie jest, nasuwa si─Ö my┼Ťl, ┼╝e przy tej karczmie wyraz ten musi mie─ç szczeg├│lniejsze znaczenie. Rozwi─ůzanie tego pytania znajdziemy w j─Özyku czeskim. ┼Üwirkli─ç i ┼Ťwirkla─ç oznacza tu tyle co gra─ç, zagra─ç do ta┼äca, ┼Üwierklaniec by┼é wi─Öc karczm─ů, kt├│ra mia┼éa przywilej urz─ůdzania zabaw tanecznych z muzyk─ů. ┼╗e tak by┼éo dowodz─ů spory o to prawo w 16. i 17 wieku, w toku kt├│rych wskazuje si─Ö na prastare prawo ┼Üwierkla┼äca do urz─ůdzania zabaw tanecznych z muzyk─ů. ÔÇö ┼╗e takie prawo przyczynia┼éo si─Ö do rozwoju miejscowo┼Ťci mianowanej codopiero miastem, nie podlega ┼╝adnej w─ůtpliwo┼Ťci.ÔÇŁ

ÔÇ×ÔÇŽksi─ů┼╝─Ö Miko┼éaj II. (od 1424ÔÇö1452) zawsze si─Ö mianuje ksi─Öciem Karniowa i Rybnika. Na czem te prawa polega┼éy nigdzie nie jest naznaczonem. Nie mo┼╝na jednak w─ůtpi─ç, ┼╝e zamiast w├│jta ustawiono teraz w celach administracyjnych magistrat z burmistrzem na czele i radnymi, i trzeba przy puszcza─ç, ┼╝e do ├│wcze┼Ťnie udzielonych praw miejskich nale┼╝a┼éa tak┼╝e porzadka i prawa ┼Üwierkla┼äca, o kt├│rych si─Ö wspomina kr├│tki czas p├│┼║ niej, i kt├│re nazw─ů sw─ů dowodz─ů, ┼╝e zosta┼éy udzielone, kiedy ju┼╝ zwierzchnictwo lennicze czeskie zosta┼éo wprowadzone. Porzad oznacza w czeskim j─Özyku tyle co kolej, nast─Öpstwo, porz─ůdek jest cechem a po rzadka jest porz─ůdek, kolej, w jakiej warzono piwo (porzadka warzeni i szenkowani piwa a wina). Mieszka┼äcy otrzymali bowiem istniej─ůce i gdzieindziej prawo warzenia piwa w browarze pa┼äskim za pewn─ů op┼éat─ů, i to w pewnym porz─ůdku czyli kolei, kt├│re nast─Öpnie w domu wyszynkowali.ÔÇŁ
Kroniki Rybnickie strona 36

ÔÇ×Tak powsta┼éy szeregi domk├│w przy ulicy gliwickiej od cmentarza do ┼üon i przy ulicy ┼╝orskiej. Od rogu, gdzie obie te ulicy si─Ö ┼é─ůcz─ů a┼╝ do ┼Üwierkla┼äca by┼é pierwszy staw, drugi w okolicy obecnego rynku, trzeci przy tera┼║niejszej ulicy rudzkiej, czwarty przy tera┼║niejszym s─ůdzie powiatowym. ┼╗e tak by┼éo, dowodzi najpierw wysoka na stop─Ö warstwa ziemi torfowej i mu┼éu, jaka si─Ö znajduje w tych┼╝e okolicach, a nast─Öpnie zachowane jeszcze zupe┼énie stare jazy i tamy znalezione w czasie odbudowy ┼Üwierkla┼äca i pewnego domu na rynku w ziemi (wiadomo┼Ť─ç miernika kopalnianego Heer). ÔÇö Obfite ┼║r├│d┼éa znajduj─ůce si─Ö w pobli┼╝u probostwa, ulicy gliwickiej, ┼╝orskiej i ┼üon, stawy te zasila┼éy. ÔÇö Zniszczone wojnami jedenastego wieku zaros┼éy bujnemi chwastami, gdy za┼Ť po zaprowadzeniu spokoju i porz─ůdku zak┼éadano nowe osady, pozostawiono tylko jeden staw przy te ra┼║niejszym s─ůdzie powiatowym, nad drugiemi za┼Ť pobudowano drze wiane chaty. Gdyby przy wierceniu szybu przy lazarecie knapszaftowym i przy kopaniu fundament├│w i piwnic ┼Üwierkla┼äca i domu obok rynku zanotowano, ile wynosi┼éa warstwa mu┼éu, mo┼╝naby by┼éo dosy─ç dok┼éadnie obli czy─ç, ile lat przed ich zniesieniem stawy istnia┼éy, co by pozwoli┼éo ci─ůgn─ů─ç dalej wnioski o pierwszem za┼éo┼╝eniu miejscowo┼Ťci. Tak jednak dowiadujemy si─Ö, ┼╝e warstwa ta wynosi┼éa ÔÇ×kilka st├│pÔÇť. Przypu┼Ť─çmy, ┼╝e by┼éy cztery stopy, i ┼╝e staw osadza rocznie oko┼éo 1/4 cala mu┼éu; stawy wi─Öc musia┼éyby istnie─ç oko┼éo 200 lat.ÔÇŁ
Kroniki Rybnickie strona 25
┼Üwiat zaczynamy poznawa─ç od swojego domu, wiemy to tylko zapomnieli┼Ťmy o tym.

TomaszP
Szeregowy
Posty: 10
Rejestracja: 7 wrz 2016, o 12:54

Re: Świerklaniec - najstarsza knajpa Rybnika ?;)

Nieprzeczytany post autor: TomaszP »

Co┼Ť wi─Öcej o lokalizacji starego ┼Üwierkla┼äca

https://drive.google.com/file/d/1YwXj6G ... sp=sharing

Obrazek
Za┼é─ůczniki
iii218358-1939-04-0001-29.jpg

ODPOWIEDZ