Rybniccy ┼╗ydzi

Historia miasta i jego dzielnic
Awatar u┼╝ytkownika
_hipcia
Generał broni
Posty: 3516
Rejestracja: 28 lut 2007, o 19:04
Lokalizacja: Rybnik
Kontakt:

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: _hipcia »

Ze ┼Ťwie┼╝ynek ;-) czyli news z dzi┼Ť.
Ot├│┼╝ znalaz┼é mnie poprzez wpis na Szufladzie prawnuk Noah Leschczinera, mieszkaj─ůcy obecnie w Australii. Jak trafi┼é na ten wpis to nie mam poj─Öcia. Wida─ç Google mu to pokaza┼éo:
http://szufladamalgosi.pl/tajemnice-leschczinerow/

Przypomn─Ö, ┼╝e Noah by┼é w┼éa┼Ťcicielem kamienicy na Sobieskiego, kt├│r─ů ok. 1921 sprzeda┼é Beydze, czyli tej:
Leschcziner (1).jpg
By┼é radnym miejskim, przez pewien czas przewodnicz─ůcym gminy ┼╝yd., potem zast─Öpc─ů. Przekaza┼é geszefty jednemu z syn├│w - Maksymilianowi. Ten prowadzi┼é m.in. Dom Towarowy na Rynku (zwany Pragerowym, cho─ç w tamtym czasie Pragerowie ju┼╝ go nie posiadali). Maks prze┼╝y┼é wojn─Ö we W┼éoszech, jego 2 dzieci te┼╝. Jak si─Ö dosta┼é do W┼éoch to nie wiem, cho─ç wiem, ┼╝e by┼é internowany w Trie┼Ťcie jako ┼╗yd z kraju wschodniego.
No i jak szukałam potomków Noah (tego starego) to cały czas szłam tropem jego syna Maksa. Trop się urywał po wojnie i był amen w pacierzu.
A tu trzeba by┼éo i┼Ť─ç tropem innego syna Noah, czyli Heinricha (by┼é jeszcze trzeci ale zgin─ů┼é w czasie Wielkiej Wojny), kt├│ry wyemigrowa┼é z R-ka sporo przed 1920, gdy┼╝ sko┼äczy┼é studia medyczne i pracowa┼é w Berlinie. Zmar┼é w 1925, osieroci┼é jednego ch┼éopca. Ten┼╝e ch┼éopiec (wnuk Noah) zosta┼é przysposobiony przez drugiego m─Ö┼╝a wdowy po Heinrichu (zreszt─ů go┼Ťcia z Raciborza). Rodzinie uda┼éo si─Ö wyjecha─ç do Anglii a nast─Öpnie do Australii. Tam zmienili nazwiska z niemieckich na anglosaskie, bo w czasie wojny germa┼äskie nazwy na Antypodach nie by┼éy mile widziane.

Tyle historii ;-)

Awatar u┼╝ytkownika
_hipcia
Generał broni
Posty: 3516
Rejestracja: 28 lut 2007, o 19:04
Lokalizacja: Rybnik
Kontakt:

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: _hipcia »

W Wielki Poniedzia┼éek, na cmentarzu ┼╝ydowskim w Bia┼éej ko┼éo Prudnika (dawniej Z├╝lz) znalaz┼éam nagrobek naszego ┼╗yda. Czyli na pewno jego szcz─ůtki tam le┼╝─ů, bowiem kirkut ten nie zosta┼é zniszczony. Najlepsze jest to, ┼╝e znam ten nagrobek od lat, bo ma kapitalny szczyt wskazuj─ůcy, i┼╝ zmar┼éy by┼é lekarzem. Na szczycie macewy jest bowiem wij─ůcy si─Ö dooko┼éa laski w─ů┼╝ Eskulapa.
Nigdy jednak nie analizowa┼éam jaki napis jest na nagrobku. Tym razem jako┼Ť zacz─Ö┼éam czyta─ç i dozna┼éam szoku :shock:
To macewa dr. Davida Hoenigera, królewskiego radcy sanitarnego, urodzonego w Rybniku w 1815, zmarłego w Zülz w 1885 r.
Skoro mia┼é tytu┼é kr├│lewskiego radcy sanitarnego, to by┼é jakim┼Ť ober doktorem - tak jak Julius Roger.
Biała 28.03.2016. (23).JPG
Biała 28.03.2016. (25).JPG
Biała 28.03.2016. (26).JPG
Poczy┼Ťci┼éam go, popie┼Ťci┼éam i zostawi┼éam kamyczek. Jak by nie patrze─ç - rybniczanin :mrgreen:
DSC_0204.JPG
W domu, na wszelki wypadek, sprawdziłam czy on faktycznie był nasz. Zgadza się - urodził się w Rybniku w 1815 z ojca Moritza i matki Cecylii. Jest w księdze urodzin.
Ksi─Öga urodzin xyz czyli wsio (10).JPG
Aaa, no i sprawdziłam, że studiował w Berlinie. Jak go rozgryzę, to zrobię wpis na Szufladzie ;-)

Awatar u┼╝ytkownika
AFRO
Nadszyszkownik Generalny
Posty: 3702
Rejestracja: 3 sty 2007, o 22:49
Lokalizacja: Rybnik

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: AFRO »

Za┼é─ůczniki
s-l1600.jpg

Awatar u┼╝ytkownika
_hipcia
Generał broni
Posty: 3516
Rejestracja: 28 lut 2007, o 19:04
Lokalizacja: Rybnik
Kontakt:

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: _hipcia »

Dzi─Öki AFRO :-) ju┼╝ tam jestem.

Awatar u┼╝ytkownika
AFRO
Nadszyszkownik Generalny
Posty: 3702
Rejestracja: 3 sty 2007, o 22:49
Lokalizacja: Rybnik

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: AFRO »

Strona autora ksi─ů┼╝ki pana Eli'ego Manneberga o historii swojej rodziny pochodz─ůcej z Rybnika.
http://www.manneberg-saga.com/en/

Awatar u┼╝ytkownika
_hipcia
Generał broni
Posty: 3516
Rejestracja: 28 lut 2007, o 19:04
Lokalizacja: Rybnik
Kontakt:

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: _hipcia »

Rybnik odwiedził potomek rybnickiego dentysty Richarda Heinzelmanna.
Rybniker Kreisblatt 1905.jpg
Opisałam to na Szufladzie.


http://szufladamalgosi.pl/richard-heinz ... owka-traf/

Awatar u┼╝ytkownika
_hipcia
Generał broni
Posty: 3516
Rejestracja: 28 lut 2007, o 19:04
Lokalizacja: Rybnik
Kontakt:

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: _hipcia »

Z nowinek. Jestem w posiadaniu skanu aktu ┼Ťlubu Noah Leschczinera (par─Ö wpis├│w powy┼╝ej o nim). ┼Ülub bra┼é w Beuthen, ale z aktu jednoznacznie wynika, i┼╝ zmar┼é w Rybniku w 1940 r. (dopisek z lewej strony). Na mur go pochowano na nowym cmentarzu ┼╝ydowskim - tam gdzie teraz ┼╝o┼énierze Armii Czerwonej le┼╝─ů.
slub Noah (1).jpg
slub Noah (2).jpg

Awatar u┼╝ytkownika
AFRO
Nadszyszkownik Generalny
Posty: 3702
Rejestracja: 3 sty 2007, o 22:49
Lokalizacja: Rybnik

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: AFRO »

Za┼é─ůczniki
729d2ceb4dca83648fa01f346a96.jpg

Awatar u┼╝ytkownika
_hipcia
Generał broni
Posty: 3516
Rejestracja: 28 lut 2007, o 19:04
Lokalizacja: Rybnik
Kontakt:

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: _hipcia »

Jak zwykle dzi─Öki za cynk AFRO :D

Awatar u┼╝ytkownika
AFRO
Nadszyszkownik Generalny
Posty: 3702
Rejestracja: 3 sty 2007, o 22:49
Lokalizacja: Rybnik

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: AFRO »

Za┼é─ůczniki
71fae7da49a1ba0cbac768f06fae.jpg

Awatar u┼╝ytkownika
_hipcia
Generał broni
Posty: 3516
Rejestracja: 28 lut 2007, o 19:04
Lokalizacja: Rybnik
Kontakt:

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: _hipcia »

Kurcze...wyswietla mi się jako zakończona :-(

Awatar u┼╝ytkownika
_hipcia
Generał broni
Posty: 3516
Rejestracja: 28 lut 2007, o 19:04
Lokalizacja: Rybnik
Kontakt:

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: _hipcia »

Na pocz─ůtku pa┼║dziernika opisa┼éam na Szufladzie histori─Ö, urodzonego w Rybniku naukowca, Alfreda Gl├╝cksmanna i jego rodziny.
http://szufladamalgosi.pl/alfred-glucks ... w-rybniku/

Wyobra┼║cie sobie, i┼╝ tydzie┼ä temu napisa┼éa do mnie jego c├│rka - pani prof.Miriam Glucksmann z Wielkiej Brytanii. Tak se zwyczajnie googlowa┼éa i wlaz┼éa na Szuflandi─Ö. Napisa┼éa m.in.: "M├│j ojciec by┼éby tak zaszczycony tym wielkim ho┼édem, jaki mu odda┼éa┼Ť, i jak sobie wyobra┼╝am, dziadkowie ze strony ojca tak┼╝e. To takie wzruszaj─ůce." W mailu napisa┼éa te┼╝: "Mam kilka zdj─Ö─ç, kt├│re mog─ů Ci─Ö zainteresowa─ç - np. szko┼éa mojego ojca w Rybniku, gdy mia┼é oko┼éo 6 lat, a wi─Öc z 1910; z roku oko┼éo 1920/1 g┼é├│wny placu w Rybniku z personelem wojskowym i powozami karabinowymi; kilka fotografii mojego ojca i jego siostry oraz ich przyjaci├│┼é z rodziny Priester├│w (my┼Ťl─Ö, ┼╝e by┼éy to 4 dziewczynki, ale nie znalaz┼éam niczego na ich temat)."
Tak wi─Öc teraz czekam na foty z Anglii, ale na razie pani profesor posz┼éa na operacj─Ö kr─Ögos┼éupa, wi─Öc musz─Ö si─Ö uzbroi─ç w cierpliwo┼Ť─ç.

Awatar u┼╝ytkownika
AFRO
Nadszyszkownik Generalny
Posty: 3702
Rejestracja: 3 sty 2007, o 22:49
Lokalizacja: Rybnik

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: AFRO »

Czyta┼éem to u Ciebie. Dobra robota jak zawsze! A z ciekawo┼Ťci - nie by┼é ┼╗ydem aptekarz Fritze?

Awatar u┼╝ytkownika
_hipcia
Generał broni
Posty: 3516
Rejestracja: 28 lut 2007, o 19:04
Lokalizacja: Rybnik
Kontakt:

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: _hipcia »

AFRO pisze:A z ciekawo┼Ťci - nie by┼é ┼╗ydem aptekarz Fritze?
Chyba nie. Nie mam takiego nazwiska w wykazach. Na pewno za to był inny. Bodajże Adler się nazywał.

Abisall
Szeregowy
Posty: 21
Rejestracja: 11 mar 2015, o 22:56

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: Abisall »

_hipcia
Nie wiem czy widzia┼éa┼Ť - mi si─Ö przy okazji wy┼Ťwietli┼éo
https://allegro.pl/eisenhutte-silesia-p ... 62445.html

Awatar u┼╝ytkownika
_hipcia
Generał broni
Posty: 3516
Rejestracja: 28 lut 2007, o 19:04
Lokalizacja: Rybnik
Kontakt:

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: _hipcia »

Abisall pisze:_hipcia
Nie wiem czy widzia┼éa┼Ť - mi si─Ö przy okazji wy┼Ťwietli┼éo
https://allegro.pl/eisenhutte-silesia-p ... 62445.html
Dzi─Öki za pami─Ö─ç. To na m├│j rozum nie za bardzo judaik zwi─ůzany z naszymi ┼╗ydami. Huta by┼éa przez pewien czas w posiadaniu ┼╗yd├│w (nie naszych), ale nie pami─Ötam kiedy. Ma┼éo si─Ö znam na hucie. No i cena spora.

Awatar u┼╝ytkownika
_hipcia
Generał broni
Posty: 3516
Rejestracja: 28 lut 2007, o 19:04
Lokalizacja: Rybnik
Kontakt:

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: _hipcia »

Z wielk─ů rado┼Ťci─ů Was informuj─Ö, ┼╝e rybniccy ┼╗ydzi znale┼║li si─Ö na wystawie sta┼éej w Domu Pami─Öci ┼╗yd├│w G├│rno┼Ťl─ůskich w Gliwicach. I musz─Ö tu doda─ç, i┼╝ bior─ůc pod uwag─Ö to, ┼╝e nasza spo┼éeczno┼Ť─ç nie by┼éa jaka┼Ť wyj─ůtkowo liczna czy znacz─ůca, to Rybnik jest wr─Öcz nadreprezentowany w por├│wnaniu z ┼╗orami, Miko┼éowem, Raciborzem, Wodzis┼éawiem czy wieloma innymi miastami.
Jest nasza synagoga w formie tzw. "kryszta┼éu", ale to nic szczeg├│lnego bo s─ů wszystkie synagogi z G┼Ül.
20181213_160453_resized_2.jpg
Jest trzech naszych rabinów - Fraenkel, Braunschweiger oraz Rosenthal. Co prawda byli oni też rabinami w innych miastach GŚl, ale gdyby to brać statystycznie, to naszych jest 3 ;-)
Rabin Fraenkel
Rabin Fraenkel
Rabini Braunschweiger i Rosenthal
Rabini Braunschweiger i Rosenthal
Jest historia sieroci┼äca, poczt├│wki, kt├│re go przedstawiaj─ů, jest info o donatorach ochronki oraz jej regulamin.
P1680645.JPG
S─ů srebrne ┼Ťwieczniki z naszej synagogi ufundowane przez Louise Haase (┼╝on─Ö Ferdynanda).
┼Ťwieczniki
┼Ťwieczniki
Napis "Louise Haase"
Napis "Louise Haase"
Jest info o naszym cmentarzu, co jest dla mnie szokiem, gdy┼╝ nic z niego nie zosta┼éo. Nie ma wielu innych interesuj─ůcych cmentarzy a jest nasz!
P1680682.JPG
P1680688.JPG
W dziale "Przedsiębiorcy" jest cała rodzina Haase oraz browar Mullera.
20181213_193722_resized.jpg
20181213_193706_resized.jpg
Przy okazji plebiscytu i podzia┼éu ┼Ül─ůska opisana jest kr├│tko historia Rudolfa Haase! (tu si─Ö sp┼éaka┼éam)
20181213_193818_resized.jpg
Jest piecz─ůtka gminy naszej (wraz z pozosta┼éymi).
20181213_192116_resized_2.jpg
Jeste┼Ťmy na mapie osadnictwa ┼╝ydowskiego w dawnych wiekach.
P1680703.JPG
Na ekranie, na kt├│rym przedstawiane s─ů zdj─Öcia ┼╗yd├│w g├│rno┼Ťl─ůskich, wida─ç ile┼Ť tam fot ca┼éej rodziny Manneberg├│w :D Tu te┼╝ becza┼éam z rado┼Ťci.
Hans
Hans
Josef z ┼╝on─ů
Josef z ┼╝on─ů
Josef z ┼╝on─ů Hedwig
Josef z ┼╝on─ů Hedwig
Leopold - ojciec Josefa
Leopold - ojciec Josefa
Sklep Rosel - c├│rki Josefa
Sklep Rosel - c├│rki Josefa
Rosalia - mama Josefa
Rosalia - mama Josefa
Przy okazji Holokaustu przedstawione s─ů zdj─Öcia 3 naszych ┼╗yd├│w, kt├│rzy byli w getcie w B─Ödzinie.
Charlotte Rosenberg oraz Marja i Ja┼Ť Radoszyccy
Charlotte Rosenberg oraz Marja i Ja┼Ť Radoszyccy
I oczywi┼Ťcie jeste┼Ťmy, jako miasto, na mapie pokazuj─ůcej Marsz ┼Ümierci.
20181213_195251_resized.jpg
Wystawa jest cudna :brawo: Na 140 m kw jest to co powinno być i Rybnik co chwilę. Moje lobbowanie się opłaciło :mrgreen: Gliwice uhonorowały naszych Żydów i za to im jestem bardzo wdzięczna.

Sorry za jako┼Ť─ç zdj─Ö─ç.

Awatar u┼╝ytkownika
AFRO
Nadszyszkownik Generalny
Posty: 3702
Rejestracja: 3 sty 2007, o 22:49
Lokalizacja: Rybnik

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: AFRO »

Czemu mam wrażenie że to wszystko Twoja zasługa? Gratulacje dla Ciebie!

Awatar u┼╝ytkownika
_hipcia
Generał broni
Posty: 3516
Rejestracja: 28 lut 2007, o 19:04
Lokalizacja: Rybnik
Kontakt:

Re: Rybniccy ┼╗ydzi

Nieprzeczytany post autor: _hipcia »

Mam wielk─ů zagwozdk─Ö i nie wiem jak j─ů wyja┼Ťni─ç.
Ot├│┼╝ w Niewiadomiu przez ok. 10 lat mieszka┼é i mia┼é knajp─Ö ┼╗yd globtroter. Nazywa┼é si─Ö Salo Baruer. Urodzi┼é si─Ö w Ober Lazisk w 1855, potem si─Ö o┼╝eni┼é w Bluszczowie (pod Wodzis┼éawiem), bo mia┼é ┼╝on─Ö Berth─Ö/Babette z Rogowa. Ponios┼éo go do Chuchelnej (dzi┼Ť Czechy), gdzie rodzi┼é si─Ö mu syn Samuel Leo. Stamt─ůd pogna┼é do Raciborza (dok┼éadniej na Ostr├│g). I od ok.1892 wida─ç go wielu aktach notarialnych dot. grunt├│w w Niewiadomiu, bowiem sam kupowa┼é ziemi─Ö, ale te┼╝ wyst─Öpowa┼é jako osoba po┼Ťwiadczaj─ůca to┼╝samo┼Ť─ç stawaj─ůcych do akt├│w lokals├│w, czyli Polak├│w lub ┼Ül─ůzak├│w. Podawany by┼é jako w┼éa┼Ťciciel knajpy w Nieder Niewiadom. W 1904 zmar┼éa mu w Dolnym Niewiadomiu ┼╝ona Berta i si─Ö wykludzi┼é do Bytomia. Stamt─ůd pisa┼é do lokalnego Amtu r├│┼╝ne pisma. Potem go ponios┼éo do Antonienh├╝tte. Ostatecznie zacz─ů┼é prowadzi─ç Gasthaus w K├Ânigs├╝tte przy dzisiejszej 3 Maja. I tam umar┼é w 1915.
Do dzi┼Ť w bardzo du┼╝ej ilo┼Ť─ç ksi─ůg wieczystych ma tzw. "prawo drogi". Nawet w KW Zabytkowej Kopalni Ignacy ;-)

Żaden z fachowców od Niewiadomia nie potrafi mi powiedzieć, w którym budynku mógł mieć ten swój Gasthaus.
Mo┼╝e kto┼Ť, co┼Ť?
prawo drogi.jpg

ODPOWIEDZ